Mediam członkiem IAAPA Mediam członkiem ILDA

FAQ

Wkładki i igły gramofonowe - wszystko co powinieneś wiedzieć

Pomyśl o tym: jeśli odtwarzasz płyty i masz cudowny odtwarzacz, super wzmacniacz, wspaniale głośniki i słabą wkładkę, dźwięk będzie tak dobry jak... wkładka. Mimo to wkładki często są wybierane z wiele mniejszą starannością niż inne komponenty systemu muzycznego.

Entuzjaści muzyczni i koneserzy wysokiej wierności odtwarzania zgodzą się, że: 
wkładka, umieszczona w ramieniu gramofonu, jest kluczowym czynnikiem w reprodukcji muzyki z płyt. W końcu to ona ma pierwszy i ostatni kontakt z płytą. Jakość wkładki określa więc dźwiękowe możliwości nawet zanim dźwięk zostanie wzmocniony i puszczony przez twoje głośniki. Wiemy, że gdyby miłośnicy muzyki wiedzieli ogólnie więcej na temat wkładek nastąpiłyby dwie rzeczy. Po pierwsze, ich systemy muzyczne i ich przyjemność ze słuchania muzyki była by znacznie poprawiona. Po drugie, wkładki Ortofon byłyby częścią większej ilości systemów muzycznych na świecie. Aby zrozumieć jak ważna jest wkładka dla każdego systemu muzycznego musimy wiedzieć trochę więcej na temat płyt.
 

Po pierwsze, robienie taśmy

Jak muzyka dostaje się na płytę? Po pierwsze mamy materiał muzyczny, który jest umieszczany na taśmie. Często każdemu instrumentowi i /lub piosenkarzowi przydzielony jest mikrofon i oddzielny kanał. Profesjonalne nagrywarki kaset mogą mieć do 32 kanałów. Dźwięk każdego instrumentu może być więc osobno wyważony, wyregulowany i poprawiony. Każdy kanał może być nagrywany w różnym czasie. Wszystkie kanały nagrane w studio muszą zostać „zmiksowane” w jeden kanał stereo zanim zostanie wycięta płyta. Na tym etapie miksowania, producenci płyty podejmują wiele decyzji, które określają jakość dźwiękową występu. Dwukanałowa taśma główna ze zbalansowanym, wyregulowanym i poprawionym dźwiękiem wszystkich 32 kanałów jest używana do wykonania głównego dysku, z którego następnie tworzone są wszystkie inne płyty.

Tworzenie płyty

Gdy taśma jest odtwarzana jej namagnesowane cząstki są przekształcane w sygnały elektryczne i wysyłane do głowicy wycinającej. Głowica wycinająca przekształca te sygnały w mechaniczny ruch powodując poruszanie się igły tnącej. Tak wiec, niesamowicie skomplikowany rowek jest wyryty na głównym dysku. Następnie wyrabiane są formy, z których tłoczone są płyty winylowe.

Jak wydostać muzykę?

Możesz wyobrazić sobie wiele różnych sposobów na wydobycie muzyki z rowka płyty. Jednak jedyny możliwy sposób wiąże się z wkładką. Wkładka składa się z trzech podstawowych elementów.
Jednym z nich jest igła, która śledzi rowek płyty. Następnym jest wspornik, część, na której zamontowana jest igła. Trzecim jest system wytwarzający, który przetwarza ruch igły i wspornika na elektryczne odpowiedniki dźwięku i wysyła je do wzmocnienia.

Igła

Igła jest jedyną częścią, która ma kontakt z płytą. Ramie musi wywrzeć odpowiednią siłę, aby utrzymać igłę w rowku, gdy płyta się obraca. Ta siła trackingu jest zazwyczaj niska, między jednym a dwoma gramami. Ponieważ jednak igła ma kontakt z mniej niż jedną milionową cala kwadratowego powierzchni płyty, wywiera ona olbrzymi nacisk: 6000 funtów na cal kwadratowy! Przy tak ogromnym nacisku, każda chropowatość lub nieregularność w igle  spowodowałaby uszkodzenie płyty. Igła musi być także bardzo twarda w przeciwnym przypadku szybko się zużyje. Z tych powodów igły wysokiej jakości robione są z najtwardszego materiału znanego człowiekowi: czystego diamentu.

Są trzy powszechnie używane typy igły. Igła sferyczna (zwana także stożkową) jest najtańsza w produkcji i jest powszechnie używana w tańszych wkładkach. Niestety igła sferyczna nie oddaje dokładnie najwyższych tonów muzycznych. Trochę droższa igła eliptyczna ma wąski profil umożliwiający jej śledzić drobne pofalowania rowka z większą precyzją. Jest ona używana w większości wkładek wysokiej jakości. Trzeci kształt igły, który Ortofon nazywa Fine-Line, dostarcza wierniejsze śledzenie rowka. Ma nawet węższy profil niż kształt eliptyczny. Igła Fine-Line ma kontakt z większym obszarem rowka, redukując ogromny nacisk, jaki igła wywiera na delikatną powierzchnie płyty. A zatem, kształt Fine-Line zmniejsza zużycie płyty.

 

igła sferyczna

igła eliptyczna

igła Fine-line

 

Ponieważ diamenty są drogie, umieszczone są tylko na skraju końcówki większości igieł i są przyklejone do innego, mniej kosztownego materiału, który tworzy resztę igły.
Lepsze wkładki mają igłę z czystego diamentu. Zwane są igłą z odkrytym diamentem. Taka igła dostarcza możliwie najmniejszą masę poruszającą się i mniejsze zużywanie płyty, bardziej dokładne odtwarzanie, szczególnie w górnych partiach muzyki.

Wspornik

Teraz, gdy mamy ten cenny diament poruszający się z olbrzymią szybkością, przez złożony rowek obracającej się płyty, co przesyła jego ruch do systemu generującego? 
- wspornik !
Aby wspornik mógł transmitować ruchy igły, powinien być lekki, tak by był w stanie reagować bardzo szybko na skręty i zakręty rowka płyty. Musi być on również sztywny, ponieważ każde wyginanie i zginanie się spowodowałoby zniekształcenie i zabarwienie dźwięku. Oczywiście lekka waga i wysoka siła wymaga wielkiej pomysłowości w projektowaniu i w użytych materiałach.

System generujący

Wkładki wysokiej wierności oparte są na prawie fizyki: 
gdy materiał zdolny do przewodzenia elektryczności jest wprowadzony w ruch w polu magnetycznym... lub gdy magnes porusza się obok takiego przewodzącego materiału (cewki magnetycznej), wytwarzane jest napięcie elektryczne. Kierunek i szybkość ruchu określa poziom napięcia. A zatem system generujący wkładki zamienia ruch igły i wspornika w napięcie, które nazywamy sygnałem wyjściowym.
Są trzy sposoby, aby tego dokonać.

Ruchomy Magnes

Najpopularniejszą metodą wytwarzania jest przyczepienie magnesu z tyłu wspornika. Gdy ruch igły i wspornika powoduje poruszanie się magnesu, namagnesowanie w pobliskich cewkach stale się zmienia i wytwarza się na ich końcach napięcie odpowiadające zmianom.
Wkładki z ruchomym magnesem są tańsze w produkcji, gdyż cewki mogą być wytwarzane maszynowo. Mają wysoki poziom sygnału wyjściowego i gdy igła się zużyje, po prostu zsuwasz stary korpus igły z obudowy wkładki, i wsuwasz nowy.

Ruchome Żelazo

Aby poprawić śledzenie rowka i otrzymać mniejsze zniekształcenie musimy obniżyć masę tych części wkładki, które poruszają „poruszającą się masą”. Możemy usunąć magnes z tyłu korpusu jak w typach z ruchomym magnesem i zastąpić malutkim, bardzo lekkim kawałkiem żelaza. To żelazo poruszałoby się w polu stałego magnesu, zmieniając je i wytwarzając zmienne napięcie w cewkach. Niższa masa, lepsze śledzenie, mniejsze zniekształcenia z wszystkimi zaletami typów z ruchomymi magnesami: umiarkowany koszt, wysokie napięcie wyjście i wymienne korpusy igły.

Ruchoma Cewka

Najbardziej skomplikowanym i najdroższym sposobem na wytworzenie napięcia jest system ruchomej cewki. Zamiast magnesu lub metalu na korpusie zamontowane są ruchome cewki i poruszają się one w polu stacjonarnego magnesu. Napięcie jest wytwarzane bezpośrednio z minimalnym zniekształceniem. Aby utrzymać ruchomą masę najmniejszą jak to tylko jest możliwe, zazwyczaj jest bardzo mało zwojów cewki. Na przykład, stacjonarne cewki (jak te we wkładkach z ruchomym magnesem lub ruchomym żelazem) mogą mieć nawet do 3000 zwojów drutu ruchoma cewka tylko 15 do 20. Lecz mniej zwojów oznacza niższe napięcie wyjściowe. Jeżeli twój wzmacniacz nie jest zaprojektowany do pracy z taką wkładką będziesz potrzebował wyposażenia dodatkowego, które wspomaga wyjście – wzmacniacz wstępny lub transformator. Także, ponieważ cewki są częścią ruchomego systemu, igła zazwyczaj nie może być wymieniona bez odłączania malutkich przewodów wewnątrz wkładki – jest to zadanie dla technika. Dlaczego pomimo tych wszystkich „trudności” wkładki z ruchomymi cewkami są tak bardzo pożądane? Odpowiedź jest prosta - osiągi. Wkładki z ruchomą cewką mają wyróżniające się, niezrównane brzmienie muzyczne. Może być to spowodowane tym, że głowica wycinająca także działa na zasadzie ruchomej cewki i wkładka odtwarzająca z ruchomą cewką wzajemnie się uzupełniają lub dlatego że napięcie wytwarzane jest bezpośrednio w cewkach. Wkładki z ruchomą cewką cieszą się największym uznaniem na świecie.

Jednak większość nie jest tak łatwo widoczna – malutkie wyboje i wypaczenia są „wprodukowane” w płytę, razem z przypadkami niecentryczności spowodowanymi nieprecyzyjnie wyśrodkowaniem otworu w płycie. Gdy igła we wkładce o dużej masie przesuwa się przez wybój lub wypaczenie to odpowiada tak samo na wypaczenie równie dobrze jak na muzykę. Gdy wkładka wspina się na szczyt wypaczenia, igła jest ściskana do obudowy wkładki. Gdy wkładka zniża się to igła się wydłuża.

 

Ten ruch powoduje wydzielanie niepożądanych sygnałów przez wkładkę i inne problemy:
Gubienie rowka: gdy igła jest ściśnięta i wydłużona na przemian wskakuje w rowek płyty i wyskakuje z niego (podskoki). Igła może nawet całkowicie opuścić rowek.
Przedwczesne zużycie: Takie naciski skracają życie igły i płyty. Właściwie takie zachowanie igły może uszkodzić płytę po jednym odtworzeniu.Zniekształcenia: niepożądane sygnały wypaczenia płyty, mieszają się z nagraną muzyką, powodując słyszalne zniekształcenia intermodulacyjne. Z tych powodów, producenci gramofonów jako główny cel projektowania, ustanowili sobie niską masę wkładki/ramienia. Ich wysiłki są ograniczone przez prosty fizyczny fakt. Ramie jest dźwignią. Części najdalej umieszczone od osi dają największy wkład do faktycznej masy. Ponieważ wkładka jest umieszczona na końcu ramienia, mniejsza masa wkładki jest najbardziej efektywną metoda na osiągnięcie niskiej masy w całym systemie wkładki/ramienia. Niska masa systemowa oznacza lepsze prowadzenie igły, zredukowane zużywanie się płyty i czystszy, wyraźniejszy dźwięk.

Odnajdywanie Idealnego Dopasowania

Ponieważ ramie jest „zawieszone” na igle/wsporniku w czasie odtwarzania i ponieważ wspornik posiada właściwości sprężyste tworzą one system wibracyjny. Jak wszystkie systemy wibracyjne i ten ma ulubione miejsce na wyłączenie dźwięku. Jest ono zwane częstotliwością rezonansową. Oczywiście ważne jest, aby częstotliwość rezonansowa takiego systemu wibracyjnego znajdowała się w bezpiecznym zakresie powyżej częstotliwości wypaczeń nagraniami i poniżej częstotliwości gdzie jest muzyka. Jedynym sposobem na uniknięcie tego jest staranne dopasowanie kompilacji – „sprężystości” – wspornika igły z wagą wkładki, koszyczka i ramienia.
Należy skorzystać z rady dystrybutora systemów Ortofon lub doświadczonego DJ lub audiofila.

Wkładki Ortofon o Wysokim Sygnale Wyjściowym

Ortofon oferuje trzy serie wkładek o wysokim sygnale na wyjściu. Seria LM skonstruowana ze zredukowaniem masy oferuje znakomite osiągi przy skromnym koszcie. Seria Concorde, idealna dla ramion z uniwersalnym montowaniem, łączy wkładkę i koszyk w jedną całość, a każdy model waży mniej niż większość samych wkładek lub koszyków!  W ofercie firmy Ortofon znajdują się wkładki pasujące do  każdego ramienia.

System VMS

Wszystkie wkładki firmy Ortofon o wysokim sygnale wyjściowym cechują wyjątkowe osiągi opatentowanego systemu przetwarzania Variable Magnetic Shunt (VMS).

W zespole przetwarzania VMS, małe lekkie elementy pracują w małym statycznym pierścieniu pola magnetycznego. Gdy się poruszają to  część pola magnetycznego jest „przetaczana „ w krótkim obwodzie (tego pola) powodując wytwarzanie napięcia w cewkach umieszczonych w bardzo bliskiej odległości. Pojawiające się napięcie jest większe niż w zwykłych rozwiązaniach wkładek. Układ VMS zapewnia niezrównaną zdolność śledztwa, zredukowanie zniekształceń, wysoki poziom sygnału wyjściowego, dużą spójność i rozdzielczość sygnału dźwiękowego oraz jasne i czyste brzmienie wysokich tonów.

Wkładki z ruchomą cewką i dodatki

Odkąd Ortofon opatentował wkładki z ruchomą cewką w 1948, zachował stanowisko przywódcze w projektowaniu ruchomych cewek. Wkładki odtwarzające z ruchomą cewką są jedynym typem, który jest precyzyjnym uzupełnieniem nagrywającej głowicy z ruchomą cewką, więc nie jest to przypadkiem, że Seria Ruchomych Cewek (Moving Coil) Ortofon ma największe uznanie na świecie. Jeśli twój wzmacniacz nie posiada wbudowanego przedwzmacniacza dla wkładek z ruchomą cewką, dobrym pomysłem jest przejrzeć pełną linie transformatorów i wzmacniaczy wstępnych o wysokiej klasy firmy Ortofon.

 
Troszkę o Ortofonie

W 1945 Ortofon ustalił sobie reputację jako wiodący projektant i producent głowic wycinających, które grawerują główne płyty. Lecz odtwarzające wkładki z tamtych czasów po prostu nie były wystarczająco dobre, aby mogły przetestować nasze głowice wycinające dla niskich zniekształceń i szerokiego zakresu częstotliwości. Pierwszą wkładkę odtwarzającą Ortofon wykonał dla siebie. Niedługo potem zaoferował wkładki Ortofon społeczeństwu. Po dziś dzień, Ortofon jest jedyną firmą, która wykonuje głowice wycinające i odtwarzające wkładki. Ponieważ wymagane umiejętności są blisko powiązane, Ortofon utrzymuje unikalną przewagę nad konkurencją.


Końcowa Miara

Końcową miarą każdej wkładki są osiągi dźwiękowe. Pod tym względem Ortofon osiągnął najbardziej zazdroszczoną reputacje na świecie. Muzycy, miłośnicy muzyki i krytycy zgadzają się – wkładka Ortofon oznacza, że płyty mogą być odtwarzane ze znakomitą wiernością.

5 Złotych Zasad Systemowych

1: Zmiana na lepszą wkładkę zawsze się opłaca. Jest to pierwszy i jedyny komponent Hi-Fi, który ma kontakt z rowkiem płyty. Wiec nigdy nie może być za dobry.

2: Upewnij się, że wybrałeś wkładkę zgodną z typem twojego ramienia.

3: Nigdy nie odtwarzaj starych lub uszkodzonych płyt z nową wkładką. Może to zrujnować diamentową igłę, która uszkodzi twoje nowe płyty.

4: Usuń kurz z płyt i igły za każdym razem przed odtwarzaniem. Gdy jest to konieczne, użyj polecanego płyny czyszczącego.

5: Sprawdzaj wkładkę regularnie (przynajmniej raz do roku) u dobrego dealera Hi-Fi.

 
 Wkładki i igły gramofonowe - wszystko co powinieneś wiedzieć